Ankush Sonsale
शब्दांचा ऋषी हरपला! ज्येष्ठ साहित्यिक आणि शिक्षणतज्ज्ञ डॉ. जनार्दन वाघमारे यांचे निधन
लातूर/कवठा: स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठाचे संस्थापक कुलगुरू, माजी खासदार आणि ज्येष्ठ साहित्यिक डॉ. जनार्दन वाघमारे यांचे दुःखद निधन झाले आहे. त्यांच्या निधनाने शिक्षण, साहित्य आणि सामाजिक चळवळीतील एक मार्गदर्शक दीप विझला असून सर्वत्र हळहळ व्यक्त केली जात आहे.
उद्या कवठा येथे अंत्यसंस्कार
डॉ. वाघमारे यांच्या पार्थिवावर उद्या बुधवार, दि. ०३ मार्च रोजी सकाळी ११ वाजता त्यांच्या मूळ गावी कवठा (ता. लातूर) येथील शेतात अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत.
साहित्यिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील उत्तुंग योगदान: एक आढावा
डॉ. जनार्दन वाघमारे यांचे साहित्यविश्व अत्यंत समृद्ध आणि बहुआयामी होते. त्यांनी केवळ मराठीच नव्हे तर इंग्रजी आणि हिंदी भाषेतही विपुल लेखन करून सामाजिक परिवर्तनाचा विचार मांडला. त्यांच्या साहित्याचा संक्षिप्त आढावा खालीलप्रमाणे:
दलित आणि कृष्णवर्णीय साहित्याचे भाष्यकार: ‘अमेरिकन नीग्रो : साहित्य आणि संस्कृती’ (१९७८) हा त्यांचा ग्रंथ विशेष गाजला. अमेरिकन कृष्णवर्णीयांच्या संघर्षाचा अभ्यास मराठी साहित्यात मांडणारे ते पहिले अभ्यासक ठरले. तसेच ‘दलित साहित्याची वैचारिक पार्श्वभूमी’ यातून त्यांनी साहित्याला वैचारिक अधिष्ठान दिले.
शिक्षण क्षेत्रातील दीपस्तंभ: कुलगुरू आणि शिक्षणतज्ज्ञ म्हणून त्यांचे विचार ‘आजचे शिक्षण : स्वप्न आणि वास्तव’, ‘चिंतन एका कुलगुरूचे’, आणि ‘लोकशाही आणि शिक्षण’ यांसारख्या पुस्तकांतून समाजासमोर आले. त्यांनी प्राथमिक शिक्षणापासून ते उच्च शिक्षणापर्यंतच्या समस्यांवर परखड भाष्य केले.
आंबेडकरी विचारांचे वारसदार: ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि जातिअंताचा लढा’ व ‘डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे क्रांतिकारक शैक्षणिक विचार आणि कार्य’ या ग्रंथांमधून त्यांनी बाबासाहेबांच्या विचारांची सुसंगत मांडणी केली.
विविध साहित्यप्रकार: त्यांनी ‘बखर एका खेड्याची’ यांसारख्या कादंबऱ्या, ‘ज्ञान – विज्ञानाच्या देशात’ हे प्रवासवर्णन, आणि ‘मंथन’, ‘मातीवरच्या ओळी’ यांसारख्या ललित लेखसंग्रहातून आपली लेखणी सिद्ध केली.
संसदीय कारकीर्द: राज्यसभेतील आपल्या कार्यकाळातील अनुभव त्यांनी ‘My Days In Parliament’ आणि ‘राज्यसभेतील सहा वर्षे’ या पुस्तकांतून शब्दबद्ध केले आहेत.
शून्यातून विश्व निर्माण करणाऱ्या या महामानवाच्या निधनाने शैक्षणिक क्षेत्रात कधीही भरून न निघणारी पोकळी निर्माण झाली आहे.
